Nội dung chính
Thủy sản Việt Nam đã chạm mốc gần 11,3 tỷ USD vào cuối 2025, mở ra cơ hội và thách thức mới trong kỷ nguyên thương mại xanh.
Quý IV “tăng tốc” mạnh mẽ
Nếu xem cả năm 2025 như một cuộc đua, thì giai đoạn cuối năm chính là đoạn nước rút quyết định. Trong quý IV, kim ngạch xuất khẩu thủy sản đạt 3.103,0 triệu USD, tăng 10,3% so với cùng kỳ năm trước. Tháng 12 một mình đóng góp 954,5 triệu USD, tăng 9,2%.
Cấu trúc mặt hàng: tôm dẫn đầu, cá ngừ gặp khó khăn
Nhóm hàng tôm vẫn giữ vị thế chủ lực với doanh thu khoảng 4,65 tỷ USD, tăng 20% so với 2024. Đặc biệt, tôm hùm ghi nhận mức tăng hơn gấp đôi, đạt 817 triệu USD, phản ánh nhu cầu mạnh mẽ tại các thị trường châu Á, nhất là Trung Quốc.
Trong khi đó, cá tra đạt 2,19 tỷ USD (+8%) và các loại cá biển khác đạt 2,16 tỷ USD (+12%). Ngược lại, cá ngừ giảm 10,8% trong quý IV do áp lực từ quy định MMPA của Mỹ, chi phí khai thác tăng và nguồn nguyên liệu khan hiếm.
Doanh nghiệp dẫn đầu và chuyển dịch thị trường
Trong nhóm doanh nghiệp hàng đầu, STAPIMEX ghi nhận doanh thu 309,8 triệu USD, Minh Phú (cả Cà Mau và Hậu Giang) vượt 542 triệu USD, còn Vĩnh Hoàn giữ vị trí số 1 về cá tra với 249,0 triệu USD.
Những tên tuổi như Phát Lợi, An Hải và CASES cũng đang tăng trưởng nhờ tập trung vào sản phẩm chế biến sâu và khai thác thị trường Trung Quốc. Khi thị trường Mỹ gặp khó khăn về thuế chống bán phá giá (được áp dụng từ tháng 8/2025), nhiều doanh nghiệp đã nhanh chóng chuyển sang các hiệp định thương mại tự do (FTA) như CPTPP (hơn 3 tỷ USD) và thị trường Trung Quốc (2,4 tỷ USD), giảm thiểu rủi ro phụ thuộc vào một thị trường duy nhất.
Thách thức tiêu chuẩn xanh và tuân thủ
Quý IV cũng chứng kiến sự gia tăng áp lực từ các rào cản kỹ thuật như thẻ vàng IUU và quy định MMPA, đặc biệt đối với nhóm hải sản khai thác. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải minh bạch hoá chuỗi cung ứng, quản trị truy xuất nguồn gốc và nâng chuẩn tuân thủ để duy trì thị phần ở các thị trường khó tính.
Định hướng 2026: Tăng trưởng bền vững và thương mại xanh
Để duy trì đà tăng trưởng, các doanh nghiệp cần nâng tỷ trọng sản phẩm có giá trị gia tăng, tối ưu chuỗi cung ứng lạnh và chuẩn hoá quy trình kiểm soát chất lượng, nhằm thâm nhập sâu hơn vào các kênh bán hàng hiện đại.
Đối với nhóm khai thác, trọng tâm sẽ là quản trị tuân thủ: từ nhật ký khai thác, truy xuất nguồn gốc đến đáp ứng các quy định bảo vệ động vật biển. Một sai sót nhỏ cũng có thể lan rộng, gây mất uy tín và ảnh hưởng đến toàn bộ lô hàng.
Nhìn chung, kim ngạch gần 11,3 tỷ USD năm 2025 là một thành tựu đáng khen, nhưng đồng thời là lời nhắc nhở rằng tăng trưởng nhanh chóng đi kèm với “trần tiêu chuẩn” ngày càng cao. Năm 2026, thước đo thành công sẽ không chỉ là doanh thu mà còn là khả năng thích ứng với yêu cầu thương mại xanh, tính minh bạch của chuỗi cung ứng và khả năng chuyển dịch thị trường một cách chủ động.
Bạn đã sẵn sàng chuẩn bị cho cuộc đua xanh của ngành thủy sản chưa? Hãy chia sẻ quan điểm của bạn và theo dõi chúng tôi để cập nhật những xu hướng mới nhất.
