Nội dung chính
Theo Cục Hải quan, động lực tăng thu ngân sách năm 2025 không còn đến từ xăng dầu, than mà chuyển mạnh sang nhóm nguyên liệu, máy móc, thiết bị và ô tô nguyên chiếc.
Trong năm 2025, kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam lần đầu chạm mức kỷ lục 930 tỷ USD. Bối cảnh đồng thời có hàng loạt chính sách miễn, giảm thuế, giá dầu và than giảm mạnh, và thiên tai dồn dập đã tạo ra một môi trường thuận lợi cho nguồn thu ngân sách từ hoạt động thương mại quốc tế vượt xa dự toán.
Đến hết ngày 31/12/2025, tổng thu ngân sách hải quan đạt hơn 469.500 tỷ đồng, tương đương 114,2 % dự toán và tăng 9,8 % so với cùng kỳ năm 2024 – một con số ấn tượng phản ánh sức mạnh của các nhóm hàng mới.
Bứt phá doanh thu nhờ nhóm hàng chiến lược
Ông Nguyễn Sỹ Hoàng, Trưởng ban nghiệp vụ thuế, Cục Hải quan, chỉ ra rằng nhóm nguyên liệu, máy móc, thiết bị và phụ tùng phục vụ sản xuất chiếm khoảng 50 % tổng kim ngạch nhập khẩu chịu thuế, tăng 11,3 % so với năm trước. Nhờ mức tăng này, nguồn thu từ nhóm hàng này ước tính đóng góp thêm khoảng 23.000 tỷ đồng.
Ô tô nguyên chiếc – điểm sáng mới
Nhập khẩu ô tô nguyên chiếc tăng 19 % về khối lượng và 30 % về trị giá, mang lại thêm khoảng 12.300 tỷ đồng cho ngân sách. Đây là một xu hướng mới, khi doanh nghiệp và người tiêu dùng chuyển sang mua sắm xe mới sau thời gian dài chịu ảnh hưởng của đại dịch.
Nhập khẩu ô tô năm 2025 tăng mạnh giúp thu ngân sách tăng thêm 12.300 tỷ đồng.
Chính sách thuế hỗ trợ
Một số biện pháp thuế mới cũng góp phần nâng cao doanh thu: áp thuế GTGT đối với phân bón (tăng thu khoảng 1.500 tỷ đồng) và thuế đối với hàng hóa trị giá nhỏ (tăng thu khoảng 1.400 tỷ đồng).
Những mặt hàng kéo giảm nguồn thu
Ngược lại, các mặt hàng truyền thống như xăng dầu và than đã gây áp lực giảm thu. Xăng dầu giảm gần 6 % về khối lượng và 16 % về trị giá, khiến ngân sách mất khoảng 5.600 tỷ đồng. Than nhập khẩu dù tăng nhẹ về khối lượng nhưng giảm mạnh về giá, làm giảm thu thêm khoảng 3.400 tỷ đồng.
Chính sách giảm 2 % thuế GTGT đã khiến thuế GTGT từ hàng hóa xuất nhập khẩu giảm khoảng 37.500 tỷ đồng. Ngoài ra, các nghị định sửa đổi biểu thuế xuất khẩu, nhập khẩu ưu đãi (2024‑2025) làm giảm thuế nhập khẩu khoảng 2.400 tỷ đồng.
Triển vọng 2026 và chiến lược của Cục Hải quan
Quốc hội đã đề ra dự toán thu ngân sách hải quan năm 2026 ở mức 451.000 tỷ đồng, tăng 9,7 % so với năm trước. Tuy nhiên, rủi ro vẫn còn: Mỹ siết chặt kiểm soát xuất xứ, biến động giá nguyên liệu đầu vào và khả năng mở rộng các hiệp định thương mại tự do có thể kéo theo cắt giảm thuế nhập khẩu.
Để đối phó, Ban Nghiệp vụ thuế hải quan sẽ tiếp tục cải cách thủ tục, hiện đại hoá quản lý và kiểm soát rủi ro. Trọng tâm là rà soát sát nguồn thu theo địa bàn và nhóm mặt hàng, kiểm soát chặt trị giá, mã HS và xuất xứ, tăng cường kiểm tra sau thông quan và phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chống buôn lậu, gian lận thương mại.
