Tiêu điểm mới: Năng suất lao động và TFP cần tăng mạnh

Để đạt mức tăng trưởng GDP trên 10% mỗi năm trong giai đoạn 2026‑2030, chỉ tiêu năng suất lao động và TFP phải được nâng lên ít nhất 9% và 60%.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng đã trả lời các đề xuất của đại biểu Quốc hội trong buổi thảo luận dự thảo Nghị quyết điều chỉnh Quy hoạch tổng thể quốc gia 2021‑2030, khẳng định đã nghiên cứu kỹ lưỡng hai chỉ tiêu này trước khi trình lên Quốc hội.

1. Lý do cần nâng chỉ tiêu TFP và năng suất lao động

Theo mô hình tăng trưởng Solow, để đạt mức tăng trưởng GDP trên 10%/năm, tốc độ tăng năng suất lao động cần ở mức khoảng 9%/năm, trong khi đóng góp của TFP (Total Factor Productivity) phải chiếm khoảng 60% tổng tăng trưởng. Đó là nhận định của đại biểu Nguyễn Mạnh Hùng (đại biểu Quốc hội) dựa trên tính toán thực tế và các số liệu so sánh khu vực.

Hiện tại, chỉ tiêu được đề xuất trong dự thảo chỉ đặt mức 8,5% cho năng suất lao động và 55% cho TFP – thấp hơn so với yêu cầu mô hình. Điều này khiến khả năng đạt mục tiêu “tăng trưởng 2 con số” (tăng trưởng GDP trên 10% mỗi năm) trở nên khó khăn.

2. Quan điểm của Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng

Bộ trưởng nhấn mạnh rằng bộ chỉ tiêu đã được Bộ Chính trị và Ban Chấp hành Trung ương xem xét, thảo luận kỹ lưỡng và đưa vào dự thảo Báo cáo chính trị Đại hội 14. Ông cho biết đã thực hiện các tính toán tổng thể để đảm bảo tính khả thi, và vì vậy quyết định “giữ nguyên” mức chỉ tiêu hiện tại.

Tuy nhiên, Bộ trưởng cũng thừa nhận rằng nền kinh tế Việt Nam hiện đang có năng suất lao động chỉ bằng 1/8 Singapore, 1/4‑1/5 Nhật Bản, Hàn Quốc, 1/3 Malaysia và 1/2 Thái Lan – một khoảng cách đáng kể cần thu hẹp.

3. Đề xuất thay đổi chỉ tiêu y tế trong quy hoạch

Trong cùng buổi thảo luận, đại biểu Nguyễn Anh Trí (Hà Nội) và một số đại biểu‑bác sĩ đã đề xuất thay đổi chỉ tiêu “giường bệnh trên 1 vạn dân” sang chỉ tiêu chi tiêu y tế quốc gia (Total Health Expenditure – THE) tính theo % GDP. Lý do: xu hướng chăm sóc sức khỏe hiện đại ưu tiên điều trị ngoại trú và giảm phụ thuộc vào số giường bệnh.

Ví dụ thực tiễn: Theo OECD, chi tiêu y tế của Mỹ chiếm khoảng 16‑17% GDP, các nước OECD trung bình 8‑9%, trong khi Việt Nam chỉ đạt 5‑6%.

Đại biểu Trí kiến nghị mức THE đạt 8‑9% GDP vào năm 2030 và 15‑16% vào năm 2045, phù hợp với mục tiêu nâng cao chất lượng hệ thống y tế và bắt kịp chuẩn quốc tế.

4. Phản hồi và hướng đi tiếp theo

Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng trả lời rằng dù nhiều quốc gia, kể cả các nước phát triển, vẫn sử dụng chỉ tiêu giường bệnh trong thống kê quy hoạch, họ cũng đồng thời đưa ra các chỉ tiêu mới như THE để phản ánh thực tế. Bộ trưởng hứa sẽ ghi nhận các đề xuất và xem xét bổ sung vào bộ chỉ tiêu hiện hành.

Việc điều chỉnh chỉ tiêu năng suất lao động, TFP và THE sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến các chính sách tài chính, đầu tư công và chiến lược phát triển nhân lực trong thập kỷ tới.

Kết luận

Để thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số, Việt Nam cần tái cấu trúc các chỉ tiêu kinh tế cốt lõi, đặc biệt là nâng mức tăng trưởng năng suất lao động lên 9% và đóng góp TFP lên 60%. Đồng thời, chuyển đổi sang chỉ tiêu chi tiêu y tế % GDP sẽ giúp hệ thống y tế đáp ứng nhu cầu hiện đại và giảm phụ thuộc vào số giường bệnh.

Bạn nghĩ gì về việc thay đổi các chỉ tiêu này? Hãy để lại ý kiến và chia sẻ bài viết để cùng nhau đưa ra giải pháp tốt nhất cho nền kinh tế Việt Nam.