Câu chuyện “lồng” – Máy cày biến thành lưới bắt cá đồng

Vào cuối tháng 11 âm lịch, khi nước trên phá Hạc Hải đã cạn, người nông dân ở các xã quanh vùng tận dụng tiếng máy cày để bắt cá đồng, biến công việc đồng áng thành một nguồn thực phẩm và thu nhập đáng kể.

Cách người nông dân “chạy” theo máy cày bắt cá

Trong những ngày đầu mùa cày bừa, tiếng máy cày vang lên khắp các cánh đồng Ninh Châu, Trường Ninh, Cam Hồng, Lệ Thủy và Lệ Ninh. Ông Nguyễn Hữu Cường (68 tuổi), nông dân ở xã Lệ Ninh, cầm nơm, hong, chạy sát phía sau máy cày. Khi máy “lồng” qua, nước bị đẩy sang hai bên, lộ ra lớp bùn sủi bọt – nơi cá, tôm, cua đang ẩn nấp. Ông Cường nhanh tay nhặt cá, đặc biệt là cá lóc (cá tràu) giàu dinh dưỡng, bằng cách dùng nơm úp lấy trước khi đưa vào ô.

Lịch sử và nguyên lý tự nhiên

Trước khi có máy cày, người nông dân dùng trâu, bò kéo cày. Khi trâu kéo cày qua, nước trong ruộng cũng được đẩy ra, khiến cá phải “trồi” lên bề mặt để tránh bùn. Thời điểm này chính là lúc cá dễ bị bắt nhất. Vì vậy, “đi theo trâu” đã tồn tại từ lâu, và khi máy cày thay thế trâu, phương pháp vẫn được duy trì.

Thay đổi trong 20 năm: Từ trâu sang máy

Hai thập kỷ qua, cơ giới hoá đã lan rộng. Máy cày ngày càng hiện đại, công suất lớn, nhưng việc “lồng” bắt cá đồng vẫn giữ nguyên. Đối với nông dân, đây không chỉ là cách kiếm thêm thực phẩm mà còn là nét văn hoá truyền thống, gắn liền với âm thanh rộn ràng của máy cày vào đầu mùa.

Nuôi cá mùa nước nổi: Mô hình kinh tế sinh lời

Khi mùa mưa lớn vào tháng 7 âm lịch, nước dâng cao, các thửa ruộng quanh phá Hạc Hải ngập nước thành “đầm ruộng”. Nông dân đắp bờ, giăng lưới, mua giống cá đồng (trắm cỏ, chép, diếc, lóc) để thả vào. Thời gian nuôi khoảng 3 tháng, sau đó thu hoạch, trả đất lại cho vụ lúa đông‑xuân.

Các loại cá và giá thị trường

Theo ông Nguyễn Công Lý, nuôi 2 ha ruộng mang lại lợi nhuận hơn 60 triệu đồng. Cá trắm cỏ bán 80 nghìn đồng/kg, cá diếc và cá lóc đạt 80‑100 nghìn đồng/kg. Nhóm nông dân Lê Xuân Sơn và 4 anh em khác thu được hơn 300 triệu đồng, lợi nhuận ròng mỗi người trên 30 triệu đồng.

Tác động môi trường và lợi ích đa chiều

Nuôi cá trên ruộng không chỉ tạo thu nhập mà còn giúp xử lý sinh khối dư thừa sau vụ lúa. Cá ăn sâu bọ, côn trùng, cỏ dại, giảm nhu cầu dùng thuốc bảo vệ thực vật. Phân cá giàu chất dinh dưỡng, cải thiện độ màu mỡ của đất, tăng năng suất vụ lúa tiếp theo.

Như ông Trần Duy Hưng, Trưởng phòng Kinh tế xã Tân Mỹ, mỗi ha nuôi cá trong 3 tháng mang lại thu nhập trung bình 30 triệu đồng, đồng thời tạo việc làm cho hàng chục hộ nông dân trong giai đoạn ruộng không thể canh tác lúa.

Việc “lồng” bắt cá đồng đang dần giảm do nguồn cá tự nhiên cạn kiệt, nhưng mô hình nuôi cá mùa nước nổi đã mở ra một hướng đi bền vững, kết hợp nông nghiệp và thủy sản, bảo vệ môi trường và nâng cao đời sống nông dân.

Hãy chia sẻ câu chuyện này nếu bạn thấy thú vị, và khám phá thêm các mô hình nông nghiệp kết hợp thủy sản tại địa phương của bạn!