Loãng xương thường được xem là bệnh lý của người cao tuổi, nhưng hiện nay ngày càng nhiều người trẻ mắc loãng xương thứ phát do lối sống thiếu lành mạnh. Minh Anh, 27 tuổi, là một trường hợp như vậy. Cô không có triệu chứng rõ ràng, nhưng khi khám sức khỏe định kỳ, kết quả đo mật độ xương DEXA cho thấy chỉ số Z-score là -2.9, dưới ngưỡng bình thường. Xét nghiệm cũng cho thấy nồng độ vitamin D trong máu chỉ đạt 25 nmol/L, thấp hơn nhiều mức cần thiết.

ThS.BSNT Nguyễn Thị Ánh Ngọc, khoa Cơ xương khớp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết rằng Minh Anh mắc loãng xương thứ phát do thiếu vitamin D. Người bệnh có lối sống ít vận động, ngại tiếp xúc với ánh nắng mặt trời, và thường che chắn khi ra đường. Những yếu tố này dẫn đến tình trạng thiếu vitamin D. Để cải thiện mật độ xương và phục hồi sức khỏe hệ cơ xương, bác sĩ Ngọc chỉ định Minh Anh bổ sung vitamin D liều điều trị, kết hợp với bổ sung canxi, điều chỉnh chế độ ăn uống và tăng cường vận động. Người bệnh sẽ được kiểm tra lại nồng độ vitamin D và mật độ xương sau 3 tháng.

Loãng xương ở người trẻ thường không biểu hiện rõ ràng, nhưng có thể dẫn đến biến chứng nghiêm trọng nếu không được phát hiện và điều trị sớm. Chẩn đoán loãng xương không thể dựa vào triệu chứng lâm sàng mà cần có các xét nghiệm cụ thể. Đo mật độ xương bằng phương pháp hấp thụ tia X năng lượng kép (DEXA) hiện là tiêu chuẩn vàng. Bác sĩ Ngọc khuyến cáo rằng người trẻ nên chủ động tầm soát loãng xương định kỳ, đặc biệt là những người ít tiếp xúc ánh nắng, phụ nữ trẻ có rối loạn kinh nguyệt, người ăn chay trường, người sử dụng corticoid dài ngày, có tiền sử gãy xương sớm hoặc tiền sử gia đình loãng xương.

Để phòng ngừa và điều trị loãng xương, người trẻ nên duy trì chế độ dinh dưỡng đầy đủ canxi và vitamin D. Việc vận động ngoài trời khoảng 30 phút mỗi ngày cũng giúp tăng cường sức khỏe hệ cơ xương. Ngoài ra, nên tránh thức ăn chế biến sẵn và hạn chế chất kích thích. Bằng cách chủ động chăm sóc sức khỏe và tầm soát loãng xương định kỳ, người trẻ có thể giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh và duy trì sức khỏe hệ cơ xương tốt.

Một số nhóm người có nguy cơ cao mắc loãng xương bao gồm những người ít tiếp xúc với ánh nắng mặt trời, phụ nữ trẻ có rối loạn kinh nguyệt, người ăn chay trường, người sử dụng corticoid dài ngày, có tiền sử gãy xương sớm hoặc tiền sử gia đình loãng xương. Nếu bạn thuộc nhóm này, hãy chủ động đến gặp bác sĩ để được tư vấn và tầm soát loãng xương.

Canxi đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng và duy trì hệ thống xương chắc khỏe. Mặc dù sữa thường được xem là nguồn cung cấp canxi hàng đầu, vẫn có nhiều loại thực phẩm khác cung cấp lượng canxi đáng kể. Dưới đây là một số loại thực phẩm giàu canxi có thể thay thế sữa mà nhiều người chưa biết đến.

Rau lá xanh được coi là nguồn cung cấp canxi từ thực vật dồi dào và dễ hấp thụ. Trong số đó, cải xoăn (Kale) nổi tiếng với hàm lượng dinh dưỡng cao, không chỉ giàu vitamin K, C mà còn chứa hơn 50 mg canxi trong một cốc cải xoăn tươi. Ngoài ra, cải rổ và rau bina cũng là những nguồn cung cấp canxi tuyệt vời.

Cá và hải sản cũng là nguồn cung cấp canxi đáng kể từ biển. Nhiều loại cá và động vật có vỏ chứa lượng canxi cao, đặc biệt khi ăn cả xương. Cá mòi và cá hồi đóng hộp là hai trong số những loại cá giàu canxi nhất. Một khẩu phần cá mòi hoặc cá hồi đóng hộp có thể cung cấp hàng trăm miligam canxi, giúp đáp ứng nhu cầu hàng ngày.

Thực phẩm tăng cường canxi là một lựa chọn tiện lợi cho những người muốn bổ sung thêm canxi vào chế độ ăn uống của mình. Sữa thực vật như sữa đậu nành, sữa hạnh nhân, sữa yến mạch thường được bổ sung canxi đến mức tương đương hoặc thậm chí cao hơn sữa bò. Đậu phụ tăng cường canxi cũng là một nguồn cung cấp canxi tuyệt vời.

Các loại hạt không chỉ giàu canxi mà còn cung cấp chất béo lành mạnh và protein dồi dào. Hạnh nhân, hạt vừng và hạt chia là những lựa chọn tốt để tăng cường canxi trong chế độ ăn uống hàng ngày. Tuy nhiên, cần kết hợp đa dạng các loại thực phẩm để đảm bảo cung cấp đủ dinh dưỡng cho cơ thể.

Nhu cầu về canxi hàng ngày để duy trì xương chắc khỏe phụ thuộc vào độ tuổi, giới tính và tình trạng sức khỏe của mỗi người. Việc đa dạng hóa nguồn canxi không chỉ giúp cơ thể đáp ứng đủ nhu cầu hàng ngày mà còn mang lại nhiều dưỡng chất quan trọng khác. Điều này góp phần xây dựng chế độ ăn uống cân bằng và lành mạnh, đảm bảo sức khỏe tổng thể.

Loãng xương, một bệnh lý thường gặp ở người cao tuổi, đang trở thành mối quan tâm ngày càng tăng do sự gia tăng tỷ lệ mắc bệnh ở những người trẻ tuổi. Sự thiếu hụt canxi và vitamin D trong chế độ ăn uống, cùng với lối sống ít vận động, là những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này.

ThS.BS Nguyễn Thị Ánh Ngọc, khoa Cơ xương khớp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết loãng xương thường gặp ở nữ giới sau mãn kinh (50 tuổi trở lên) và nam giới từ 70 tuổi trở lên. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, bệnh đã có xu hướng trẻ hóa, đặc biệt là ở người trẻ ít vận động, ăn uống thiếu canxi và vitamin D, làm việc trong môi trường thiếu ánh nắng hoặc phụ nữ sau sinh không được bổ sung vi chất hợp lý.

Việt Nam là một trong những nước có tỷ lệ loãng xương cao trên thế giới. Viện Dinh dưỡng Quốc gia đã thực hiện tầm soát mật độ xương gần 100.000 người vào năm 2023-2024, và kết quả cho thấy 50% người từ 40 tuổi trở lên có nguy cơ loãng xương và 27% đã loãng xương. Một số thống kê ước tính khoảng 10% nữ tuổi 20-50 và 7% nam độ tuổi này bị loãng xương. Tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, người trẻ chiếm 25% số ca loãng xương được ghi nhận.

Quá trình loãng xương thường diễn ra âm thầm, nên dễ bị bỏ qua. Khi xương đã quá giòn, người bệnh có thể gặp các triệu chứng như đau lưng mạn tính hoặc giảm chiều cao, gãy xương… lúc này điều trị sẽ phức tạp. Bác sĩ Ngọc đưa ra một số ví dụ về bệnh nhân trẻ mắc loãng xương do chế độ ăn uống và lối sống không hợp lý. Chị Hạnh, 28 tuổi, không bổ sung canxi suốt thai kỳ lẫn sau sinh, đã bị gãy xương chậu do va nhẹ vào giường. Kết quả đo mật độ xương tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội cho thấy chị bị loãng xương nặng, nồng độ vitamin D trong máu thấp rõ rệt.

Còn anh Hùng, 36 tuổi, ăn chay trường 7 năm, làm việc tại nhà, thường xuyên mỏi thắt lưng, tê bì tay chân. Bác sĩ chẩn đoán anh thiếu canxi, vitamin D, mật độ xương thấp hơn nhiều so với trung bình độ tuổi.

Bác sĩ Ngọc tư vấn rằng nên chăm sóc xương giai đoạn đầu đời đến trước 25-30 tuổi góp phần giảm nguy cơ loãng xương về sau. Chế độ ăn với sữa, cá nhỏ nguyên xương, đậu phụ, rau xanh cung cấp canxi từ nguồn thực phẩm. Trẻ nhỏ cần được bú mẹ, bổ sung vitamin D. Phụ nữ mang thai và sau sinh cần bổ sung canxi và vitamin D theo đúng chỉ định của bác sĩ.

Người trưởng thành nên tiếp xúc ánh nắng buổi sáng 15-30 phút mỗi ngày để tổng hợp vitamin D. Trường hợp không thể đảm bảo qua ăn uống, có thể sử dụng viên bổ sung canxi – vitamin D theo hướng dẫn của bác sĩ.

Bác sĩ Ngọc cũng khuyến cáo nên tầm soát và phòng ngừa loãng xương sớm, đặc biệt là ở những nhóm nguy cơ cao như nữ trên 50 tuổi, nam trên 70 tuổi, người từng gãy xương bất thường, người ăn chay nghiêm ngặt, mắc bệnh mạn tính. Việc tầm soát và phòng ngừa sớm sẽ giúp giảm thiểu nguy cơ loãng xương và các biến chứng liên quan.

Để biết thêm thông tin về loãng xương và cách phòng ngừa, bạn có thể tham khảo tại https://www.health.harvard.edu/staying-healthy/preventing-osteoporosis hoặc https://www.boneandjoint.org.uk/information-centre/bone-health/osteoporosis-prevention .