Nội dung chính
Sinh viên 20 tuổi mang bình khí cười đến khám: một trường hợp nghiêm trọng đang rình rập giới trẻ
Trong buổi tọa đàm “Bóng cười – Nước mắt sau những cuộc vui” ngày 12‑1, bác sĩ Lê Thị Phương Thảo (Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai) đã chia sẻ một câu chuyện thực tế gây chấn động: một nữ sinh đại học 20 tuổi phải mang theo bình khí nitrous oxide (N2O) ngay khi vào phòng khám vì không thể kiểm soát cơn thèm.
Quá trình lây nhiễm từ trung học tới đại học
Những năm đầu tiên, cô chỉ thử “bóng cười” trong các buổi tụ tập bạn bè ở trường THCS. Khi lên THPT, việc sử dụng tăng dần do ảnh hưởng của nhóm bạn, và khi vào đại học, cô không còn chỉ “đùa” mà tự mua thiết bị riêng để sử dụng một mình.
Khối lượng sử dụng thay đổi mạnh: từ 1‑2 quả mỗi lần, lên tới 10‑20 quả/ngày. Khi các quả bóng nhỏ không còn đủ, cô chuyển sang dùng bình khí lớn và thậm chí mua các bình mini để giấu trong balo, tránh phát hiện của gia đình.
Gia đình chỉ phát hiện ra khi tình cờ nhìn thấy một bình khí lạ trong phòng và nhận thấy các biểu hiện rối loạn tâm thần. Bệnh nhân đã phụ thuộc vào N2O trong 6‑7 năm, kèm theo tê bì tay chân, trầm cảm và lo âu.
Hậu quả sức khỏe của việc lạm dụng N2O
Khí nitrous oxide là một chất gây hưng phấn ngắn hạn, tạo cảm giác cười không kiểm soát trong vài phút. Tuy nhiên, lạm dụng lặp đi lặp lại gây tổn thương não và tủy sống, biểu hiện qua:
- Ngộ độc cấp tính: chóng mặt, lú lẫn, tim đập nhanh, rối loạn nhịp tim, thậm chí ngạt thở.
- Di chứng mạn tính: tê bì tay chân, yếu liệt, rối loạn vận động, suy giảm trí nhớ, giảm khả năng tập trung.
- Nguy cơ tử vong: các trường hợp ngạt oxy hoặc suy tim đã được ghi nhận tại các quán bar, club ở Việt Nam.
Theo WHO (2021), N2O là chất gây nghiện thứ ba trên toàn cầu, với xu hướng tăng mạnh ở nhóm tuổi từ 15‑25. Ở Việt Nam, các báo cáo y tế năm 2023 cho thấy hơn 30% các ca nhập viện do ngộ độc N2O là người trẻ.
Quy trình điều trị và vai trò của gia đình
Bác sĩ Lê Thị Thu Hà, Trưởng phòng Rối loạn sử dụng chất và hành vi (Viện Sức khỏe Tâm thần) cho biết rằng điều trị nghiện khí cười thường bao gồm:
- Thuốc hỗ trợ giảm thèm và ổn định tâm trạng.
- Liệu pháp tâm lý (cognitive‑behavioral therapy).
- Can thiệp kích thích từ trường xuyên sọ (rTMS) cho các trường hợp nặng.
- Giám sát chặt chẽ và hỗ trợ liên tục từ gia đình.
Sau 6 tháng điều trị tại Viện, bệnh nhân đã giảm đáng kể cảm giác thèm, ngừng dùng khí cười và hiện đang được theo dõi định kỳ. Sự đồng hành của cha mẹ, cùng việc thiết lập môi trường không có “công cụ” tiêu dùng, là yếu tố quyết định thành công.
Bảo vệ thanh thiếu niên trước nguy cơ lạm dụng khí cười
Do bình khí cười có kích thước nhỏ, dễ giấu, phụ huynh cần chú ý các dấu hiệu bất thường như:
- Thay đổi hành vi, trở nên bí mật, tránh trả lời câu hỏi về các vật dụng cá nhân.
- Xuất hiện các triệu chứng thần kinh (tê tay, chân) hoặc tâm lý (lo âu, trầm cảm).
- Khí cười thường đi kèm với các vật dụng như bình mini, ống hít, hoặc mùi khí lạ trong phòng.
Giáo dục về nguy cơ sức khỏe, cung cấp hoạt động giải trí lành mạnh và tạo kênh giao tiếp mở với con trẻ là những biện pháp phòng ngừa hiệu quả.
Hãy chia sẻ câu chuyện này để cộng đồng nhận thức đúng đắn về nguy cơ nghiện khí cười và hỗ trợ những người đang gặp khó khăn.
