Nội dung chính
Viêm họng mạn tính không chỉ do trào ngược dạ dày – thực quản, mà còn có nhiều nguyên nhân tiềm ẩn khác.
Nguyên nhân đa dạng gây viêm họng mạn tính
Viêm họng kéo dài có thể xuất phát từ nhiều yếu tố, trong đó các nguyên nhân phổ biến nhất bao gồm:
- Nhiễm khuẩn: Vi khuẩn Streptococcus và các loại vi khuẩn Gram‑Âm thường gây viêm nhiễm vùng họng nếu không được điều trị dứt điểm.
- Trào ngược dạ dày – thực quản (GERD): Dịch dạ dày có tính axit lên trên, làm tổn thương niêm mạc họng, gây đau rát, khàn tiếng.
- Yếu tố môi trường: Tiếp xúc lâu dài với khói thuốc, bụi công nghiệp, ô nhiễm không khí làm tăng nguy cơ viêm họng mạn tính và các bệnh hô hấp khác.
- Viêm amidan mạn tính: Amidan không được điều trị triệt để có thể lan rộng tới hầu họng.
- Viêm xoang mạn tính: Dịch nhầy chảy xuống họng gây kích ứng kéo dài.
- Ung thư vòm họng: Dù hiếm, nhưng là nguyên nhân nguy hiểm cần được loại trừ bằng nội soi.
- Rối loạn mũi và dị ứng: Tắc mũi mạn tính, polyp mũi, dị ứng môi trường cũng có thể gây viêm họng kéo dài.
Triệu chứng thường gặp
Những dấu hiệu lặp đi lặp lại trong một tuần hoặc lâu hơn có thể bao gồm:
- Đau họng kéo dài, cảm giác vướng, nóng rát, ngứa.
- Khó nuốt, khàn tiếng, tiếng nói mờ nhạt.
- Ho kéo dài, kèm theo đờm đặc.
- Hơi thở có mùi hôi, cổ họng khô rát.
- Trong một số trường hợp, đặc biệt ở người già và trẻ em, có thể xuất hiện sốt nhẹ, mệt mỏi và chán ăn.
Biến chứng nguy hiểm nếu không được điều trị kịp thời
Viêm họng mạn tính không chỉ gây bất tiện trong sinh hoạt mà còn có thể dẫn tới các biến chứng nghiêm trọng:
- Viêm phổi, viêm phế quản và viêm tai giữa do vi khuẩn lan tỏa.
- Viêm hạt vòm họng – xuất hiện hạt và hạch lympho, dễ bị bội nhiễm.
- Tiến triển thành viêm xoang mạn tính.
- Vi khuẩn xâm nhập máu, gây nhiễm độc huyết và các tổn thương nội tạng.
Phương pháp chẩn đoán và điều trị toàn diện
Quy trình khám bệnh thường bao gồm:
- Khám lâm sàng và nội soi vùng họng – thanh quản để quan sát trực tiếp.
- Xét nghiệm máu, cấy vi khuẩn, xét nghiệm kháng sinh.
- Nội soi thực quản và chụp X‑quang phổi nếu nghi ngờ trào ngược hoặc biến chứng hô hấp.
Dựa trên kết quả, bác sĩ sẽ đưa ra phác đồ điều trị phù hợp:
- Kháng sinh hoặc thuốc kháng viêm nếu nguyên nhân là nhiễm khuẩn.
- Thuốc ức chế bơm proton (PPI) hoặc thuốc kháng axit cho bệnh GERD.
- Thuốc kháng dị ứng, thuốc giảm ho, thuốc giảm đau họng.
- Phẫu thuật hoặc điều trị nội khoa cho viêm amidan, viêm xoang, hoặc ung thư vòm họng (nếu có).
- Biện pháp hỗ trợ: súc miệng bằng dung dịch muối sinh lý, rửa mũi bằng nước muối, tăng cường dinh dưỡng, uống đủ nước.
Lời khuyên chăm sóc hàng ngày để ngăn ngừa tái phát
- Tránh khói thuốc lá, khói bụi và các chất gây kích ứng trong không khí.
- Duy trì môi trường sống sạch sẽ, thông gió thường xuyên.
- Ăn nhiều rau xanh, trái cây giàu vitamin C và kẽm để tăng cường đề kháng.
- Giữ vệ sinh răng miệng đúng cách, chải răng ít nhất hai lần mỗi ngày.
- Rửa tay bằng dung dịch sát khuẩn, đặc biệt sau khi ho hoặc hắt hơi.
- Kiểm tra và điều trị kịp thời các bệnh lý tai mũi họng liên quan như viêm amidan, viêm xoang.
Tóm lại, viêm họng mạn tính là bệnh lý kéo dài, dễ tái phát và có thể gây ra các biến chứng nguy hiểm nếu không được can thiệp sớm. Việc xác định đúng nguyên nhân, tuân thủ phác đồ điều trị và thay đổi lối sống là chìa khóa để hồi phục nhanh chóng và duy trì sức khỏe họng lâu dài.
BS. Nguyễn Văn Dũng
