Nội dung chính
Chiến dịch quân sự “Quyết tâm tuyệt đối” vừa qua đã bộc lộ ba mục tiêu cốt lõi của Washington ở Venezuela: kinh tế, quân sự và địa chính trị.
Vào ngày 3/1, lực lượng Delta Force cùng hơn 150 máy bay đã chỉ trong chưa đầy 30 phút vô hiệu hoá hệ thống phòng không Caracas, bắt giữ Tổng thống Nicolás Maduro và chuyển ông về tàu sân bay USS Iwo Jima để đưa về New York xét xử. Sự kiện này không chỉ là một hành động “thực thi pháp luật” mà còn là một màn trình diễn sức mạnh mà Trump dùng để phục vụ ba trục lợi chiến lược.
Mục tiêu kinh tế
Theo TASS, Venezuela sở hữu khoảng 303 tỷ thùng dầu – chiếm gần 18% trữ lượng toàn cầu – chủ yếu là dầu nặng ở vành đai Orinoco. Tuy nhiên, sản lượng thực tế chỉ ở mức 860.000‑1 triệu thùng/ngày do quản lý kém và lệnh trừng phạt quốc tế. Trump đã tuyên bố sẽ “lấy ra lượng tài nguyên khổng lồ từ dưới đất” và giao cho các công ty Mỹ tái thiết hạ tầng khai thác.
Chuyên gia năng lượng Paasha Mahdavi (Đại học California) cảnh báo rằng dầu Venezuela là loại “bẩn” về phát thải, yêu cầu công nghệ tinh chế tốn kém và thời gian khôi phục có thể kéo dài hàng thập kỷ. Nhà kinh tế Neil Shearing cho rằng, dù kế hoạch sẽ giảm một phần phụ thuộc nhập khẩu dầu của Mỹ, nhưng không đủ để làm rung chuyển giá dầu toàn cầu trong năm 2026 do dư cung hiện tại.
Việc kiểm soát nguồn dầu này giúp Washington giảm chi phí nhập khẩu, tăng doanh thu mà không phải chi ngân sách trực tiếp, đồng thời làm suy yếu vị thế của Trung Quốc và Nga – hai quốc gia đã từng hỗ trợ Caracas.
Mục tiêu quân sự
Chiến dịch “Quyết tâm tuyệt đối” là một bài kiểm tra khả năng triển khai lực lượng đặc nhiệm không để lại thương vong Mỹ. CIA, từ tháng 8/2025, đã phối hợp với các tiểu binh nội gián Venezuela để lập kế hoạch chi tiết, sử dụng F‑22, F‑35, UAV Reaper và trực thăng đặc nhiệm. Aviationist ghi nhận việc vô hiệu hoá hệ thống phòng không Caracas trong vòng vài phút.
Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth và Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Dan Caine nhấn mạnh đây là một “chiến dịch diễn tập nhiều tháng”, nhằm tạo tiền lệ cho các hành động “thực thi pháp luật xuyên biên giới”. Mick Ryan, cựu thiếu tướng Australia, phân tích rằng hạm đội Mỹ ở Caribbean giờ trở thành “cây gậy” ép Venezuela và các mạng lưới ma túy khu vực phải tuân thủ.
So sánh với chiến dịch Panama 1989, đây là cuộc can thiệp lớn nhất của Mỹ ở Mỹ Latinh trong ba thập kỷ, đồng thời củng cố vị thế quân sự tại một khu vực mà Venezuela từng là “điểm nóng” gần biên giới Colombia và Brazil.
Mục tiêu chính trị địa chiến lược
Về mặt chính trị, Trump dùng đột kích để gửi thông điệp răn đe tới các chính phủ “không thân Mỹ” như Brazil, Chile và Colombia. Học giả Maurício Santoro (Đại học Rio de Janeiro) cho rằng đây là một bước quay trở lại “ngoại giao pháo hạm” – một chính sách từ thế kỷ 19‑20, nơi sức mạnh hải quân được dùng như công cụ đàm phán mà không cần khai chiến.
Jim Marckwardt, trung tá nghỉ hưu, nhấn mạnh chiến dịch còn là nỗ lực xây dựng “di sản cá nhân” cho Trump trước cuộc bầu cử trung kỳ 2026. Khi mức ủng hộ nội bộ đang giảm, một chiến thắng nhanh chóng tại Venezuela có thể thu hút cử tri Mỹ Latinh tại Florida – một khối bầu quan trọng.
Chiến lược An ninh Quốc gia mới (được công bố tháng 12/2025) cũng nhấn mạnh lại trọng tâm vào Tây bán cầu, coi khu vực này là “sân sau” truyền thống của Hoa Kỳ.
Kết luận: Đột kích Venezuela là một ví dụ điển hình cho sự giao thoa giữa lợi ích kinh tế, sức mạnh quân sự và mục tiêu chính trị. Dù thành công về mặt chiến thuật, hành động này đặt ra câu hỏi về tính hợp pháp quốc tế, ổn định khu vực và chi phí dài hạn.
