Nội dung chính
Luật Xây dựng sửa đổi 2025 sẽ mở ra một kỷ nguyên mới, giúp doanh nghiệp xây dựng giảm bớt các rào cản pháp lý và tối ưu hoá quy trình đầu tư.
Những điểm nghẽn pháp lý trước Luật Xây dựng sửa đổi
Trong nhiều năm, các doanh nghiệp xây dựng phải đối mặt với những quy định lạc hậu, gây ra chi phí phát sinh và trì hoãn dự án. Các vụ tranh chấp tại VIAC (Viện Trọng tài Quốc tế Việt Nam) cho thấy tỉ lệ tranh chấp trong lĩnh vực xây dựng chiếm tỷ trọng đáng kể, phần lớn bắt nguồn từ hợp đồng không rõ ràng, thủ tục xin giấy phép kéo dài và trách nhiệm các bên không được phân định rõ.
 |
| Luật Xây dựng sửa đổi phân định rõ trách nhiệm của các chủ thể tham gia hoạt động xây dựng và hoàn thiện cơ chế quản lý chi phí, hợp đồng xây dựng. Ảnh: Lê Tiên |
Ba trụ cột cải cách của Luật Xây dựng mới
1. Đổi mới phương thức quản lý đầu tư
Theo ông Bùi Văn Dưỡng, Phó Cục trưởng Cục Kinh tế – Quản lý đầu tư xây dựng, luật mới chia dự án thành ba nhóm (đầu tư công, PPP, đầu tư kinh doanh) và quy định quy trình quản lý riêng cho từng nhóm. Điều này giúp rút ngắn thời gian phê duyệt và tăng tính minh bạch.
2. Cắt giảm, đơn giản hoá thủ tục hành chính
Luật cho phép mở rộng phạm vi thiết kế trong báo cáo khả thi, giảm bớt yêu cầu về giấy phép cho một số công trình và bỏ điều kiện năng lực của tổ chức. Đối với cá nhân, việc xét duyệt dựa trên hồ sơ và kinh nghiệm, không còn bắt buộc sát hạch, giúp doanh nghiệp tuyển dụng nhanh hơn.
3. Phân định trách nhiệm và quản lý chi phí
Ông Hồ Ngọc Sơn, Phó Cục trưởng Cục Kinh tế xây dựng nhấn mạnh: chi phí đầu tư sẽ được tính toán dần theo từng giai đoạn thiết kế, thay vì “tính đúng tính đủ” một lần duy nhất. Các chuẩn định mức và đơn giá cũng được điều chỉnh để phản ánh thực tế thị trường và công nghệ mới.
Rủi ro pháp lý mới và cách kiểm soát
Thẩm định, giấy phép và điều kiện năng lực
Luật vẫn giữ nguyên nguyên tắc thẩm định, nhưng mở rộng quyền và trách nhiệm của người quyết định đầu tư. Một số dự án ngoại khơi và hạ tầng hàng không được miễn một số thủ tục giấy phép, giảm thời gian khởi công. Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp không nắm bắt kịp các thay đổi, rủi ro vi phạm vẫn tồn tại.
Quản trị hợp đồng và phòng ngừa tranh chấp
Đối với hợp đồng xây dựng, luật mới làm rõ hai khái niệm “sự kiện bất khả kháng” và “hoàn thành cơ bản”, đồng thời yêu cầu các bên bảo đảm nghĩa vụ theo Luật Dân sự. Như PGS. TS. Tô Văn Hòa (Trường Đại học Luật Hà Nội) lưu ý, với quy mô dự án lên tới hàng chục nghìn tỷ đồng, việc chuẩn bị hợp đồng chi tiết – đặc biệt về tiến độ, thanh toán và điều kiện thay đổi thiết kế – là chìa khóa giảm thiểu tranh chấp.
Luật sư Nguyễn Phương Nam (Đoàn Luật sư TP. Hà Nội) chia sẻ, các vụ tranh chấp thường xoay quanh điều kiện thanh toán và thời gian hoàn thành. Do vậy, các điều khoản về “milestones” (cột mốc) và “penalty” (phạt vi phạm) cần được đưa vào hợp đồng một cách rành mạch.
Kết luận: Chuẩn bị ngay để tận dụng lợi thế của Luật mới
Luật Xây dựng sửa đổi 2025 mang lại cơ hội giảm thiểu rào cản pháp lý, nhưng đồng thời yêu cầu doanh nghiệp nâng cao năng lực soạn thảo hợp đồng, quản trị chi phí và cập nhật kiến thức pháp luật liên tục. Các nhà đầu tư nên:
- Tham gia các buổi đào tạo về luật mới do Bộ Xây dựng và các hiệp hội chuyên ngành tổ chức.
- Xây dựng bộ mẫu hợp đồng chuẩn, tích hợp các điều khoản về bất khả kháng, hoàn thành cơ bản và thanh toán theo cột mốc.
- Thiết lập cơ chế giám sát nội bộ để kiểm soát rủi ro pháp lý từ giai đoạn thiết kế tới bàn giao.
Bạn đã sẵn sàng cập nhật chiến lược pháp lý cho dự án xây dựng của mình? Đăng ký nhận bản tin chuyên sâu hoặc chia sẻ quan điểm của bạn dưới bình luận!
