Nội dung chính
Trong những đêm lạnh giá và mưa rào dày đặc, ánh đèn pin của người lính biên phòng vẫn không ngừng soi sáng hành trình đưa ‘con chữ’ tới những ngôi làng xa xôi.
Hành trình giáo dục trên những con đường gập ghềnh
Sinh năm 1992, người dân tộc Lào Thiếu tá Vì Văn Liêm hiện đang giữ chức Phó Đội trưởng Đội Vũ trang, Đồn Biên phòng Mường Lạn, tỉnh Sơn La – một khu vực có gần 55 km đường biên giới giáp Lào và hơn 98 % dân cư là các dân tộc thiểu số. Đối với anh, việc dạy chữ không chỉ là truyền đạt kiến thức mà còn là cầu nối giữa biên giới và trung tâm, giữa truyền thống và hiện đại.
Ban ngày giữ biên, ban đêm đứng lớp
Năm 2019, khi chương trình xóa mù chữ được triển khai tại địa phương, Thiếu tá Liêm đã đề xuất và tự nguyện mở lớp học ở các bản cao như Huổi Pá, Huổi Men và Nong Phụ. Lớp học được tổ chức từ 19:00 đến 21:30, kéo dài 5‑6 ngày/tuần, chủ yếu phục vụ người dân từ 15 đến 65 tuổi, trong đó phần lớn là phụ nữ – những người vừa làm đồng, vừa lo cho gia đình.
“Là người sinh ra và lớn lên ở Mường Lạn, tôi hiểu rằng dạy chữ cho bà con không chỉ giúp họ biết đọc, biết viết mà còn giúp lực lượng Biên phòng truyền tải chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước một cách hiệu quả,” anh chia sẻ với Báo Điện tử Chính phủ.
Thực trạng và thách thức
Trong 6 năm qua, lớp học của Thiếu tá Liêm đã duy trì 5 lớp xóa mù chữ, tiếp nhận gần 220 học viên. Ngân sách hầu như không có; sách vở, dụng cụ học tập phần lớn được Phòng Giáo dục và Đào tạo cùng Đồn Biên phòng quyên góp. Những khó khăn nổi bật bao gồm:
- Đường đất trơn trượt vào mùa mưa, gây khó khăn cho học viên di chuyển.
- Học viên thường phải ngủ lại nương, khiến việc đến lớp không đều đặn.
- Ngôn ngữ địa phương chưa đồng nhất, nhiều học viên không thông thạo tiếng Việt.
- Thời gian học trùng với mùa thu hoạch, làm giảm sĩ số.
- Thái độ “trọng nam khinh nữ” khiến một số phụ nữ ngại đến lớp.
Để vượt qua, Thiếu tá Liêm thường giảng bằng tiếng dân tộc, lặp lại nhiều lần và dùng các ví dụ thực tiễn từ đời sống nông nghiệp, giúp học viên nhanh chóng nắm bắt kiến thức.
Những thành quả đáng tự hào
Học viên sau khi hoàn thành khóa học đã có thể đọc, viết, tính toán cơ bản. Một số người đã mở quán tạp hoá nhỏ, tạo thêm nguồn thu nhập cho gia đình. Bà con ở bản Huổi Men chia sẻ: “Trước không biết chữ, mọi giấy tờ đều làm chúng tôi sợ. Giờ viết được, đọc được, chúng tôi tự tin hơn trong việc vay vốn, kinh doanh và không còn lo bị lừa.”
Nhờ có chữ, công tác tuyên truyền chính sách, an ninh trật tự và phát triển kinh tế địa phương được thực hiện hiệu quả hơn, góp phần giảm nghèo, xóa đói và bảo vệ biên giới.
Giá trị nhân văn và tầm ảnh hưởng lâu dài
“Xóa mù chữ là việc làm rất cần thiết, giàu ý nghĩa nhân văn. Nó mở ra cơ hội để bà con áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, nâng cao đời sống,” Thiếu tá Liêm khẳng định.
Những đóng góp của anh đã được Bộ Dân tộc và Tôn giáo, UBND tỉnh Sơn La, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng và Trung ương Hội LHTN Việt Nam công nhận bằng nhiều tấm bằng khen. Tuy nhiên, phần thưởng lớn nhất đối với anh vẫn là ánh mắt tự tin của học trò, tiếng “ê a” vang lên trong lớp học đêm và niềm tin mà bà con trao gửi.
Ở Mường Lạn, “con chữ” vẫn tiếp tục đồng hành cùng những bước chân tuần tra của người lính biên phòng, góp phần giữ gìn bình yên và phát triển bền vững cho vùng biên giới.
Sơn Hào
