Nội dung chính
Kinh tế số đã trở thành trục quay mới cho tăng trưởng Việt Nam, nhưng liệu nó đã đi từ quy mô sang chiều sâu thực sự?
Tổng quan kinh tế số 2025
Theo Cục Thống kê, giá trị tăng thêm của kinh tế số đạt 72,1 tỷ USD, tăng 14,6% so với năm 2024 và chiếm hơn 14% GDP. Tỷ trọng này đã nâng lên từ 12,87% năm 2021 lên 14,02% năm 2025, trung bình 13,2% trong giai đoạn 2021‑2025.
Ngành lõi dẫn đầu
Nhóm ngành lõi – sản xuất điện tử, máy tính, viễn thông, lập trình và xử lý dữ liệu – đóng góp 8,42% GDP (≈43,3 tỷ USD), chiếm hơn 60% tổng giá trị kinh tế số. Đó là nền hạ tầng công nghệ cho toàn bộ nền kinh tế.
Thương mại điện tử và các ngành phụ
Thương mại điện tử chiếm 11,8% giá trị tăng thêm của kinh tế số, thay đổi hành vi tiêu dùng và kênh phân phối. Các ngành như thú y, trợ giúp xã hội hay điều dưỡng mới chỉ chiếm 0,01%, phản ánh sự phân hoá sâu.
Định hướng 2030‑2045 và khoảng cách thực tế
Nghị quyết 57 đặt mục tiêu kinh tế số chiếm 30% GDP vào năm 2030 và 50% vào năm 2045. So với mức 14% hiện tại, khoảng cách còn hơn 16 điểm phần trăm – một thách thức lớn.
Phân bố địa phương
Trong 34 tỉnh, thành, chỉ có bốn địa phương vượt 20% GRDP: Bắc Ninh (46,30%), Thái Nguyên (29,53%), Phú Thọ (22,71%) và Hải Phòng (22,28%). Hà Nội (17,34%) và TP.HCM (13,43%) vẫn nằm dưới mức trung bình do quy mô kinh tế đa dạng.
Cấu trúc ngành lõi và vai trò FDI
Việt Nam đã thu hút hơn 525 tỷ USD vốn đăng ký FDI, trong đó 330 tỷ USD đã thực hiện qua 44.800 dự án. Các tập đoàn công nghệ cao như Intel, Samsung, Foxconn, NVIDIA và Qualcomm đã xây dựng các nhà máy sản xuất, mang theo công nghệ tiên tiến và đào tạo nguồn nhân lực.
Tuy nhiên, phần lớn dự án vẫn tập trung vào lắp ráp và gia công, giá trị gia tăng chưa đạt mức đổi mới sáng tạo. Các lĩnh vực như bán dẫn, AI, công nghệ sinh học và vật liệu mới vẫn chiếm tỷ lệ rất nhỏ.
Nghị quyết 57 và chiến lược hành động đột phá
Điểm khác biệt của Nghị quyết 57 so với các nghị quyết trước là mức độ cam kết chính trị cao: Tổng Bí thư trực tiếp làm Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương. Điều này đưa khoa học, công nghệ và chuyển đổi số lên vị trí trung tâm chiến lược quốc gia.
Trong năm đầu triển khai, Quốc hội và Chính phủ đã khởi động hàng nghìn nhiệm vụ, từ cơ chế thí điểm đặc biệt, hạ tầng dữ liệu quốc gia, đến đào tạo nguồn nhân lực và hợp tác quốc tế. Tinh thần “hành động đột phá, lan tỏa kết quả” đòi hỏi chuyển từ “có làm” sang “làm đến nơi đến chốn”.
Giai đoạn tăng tốc 2026: Tiêu chí đo lường thành công
Năm 2026 được đặt làm năm “Hành động đột phá, lan tỏa kết quả” theo chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm. Để xác định kinh tế số đã đi vào chiều sâu, các tiêu chí chính bao gồm:
- **Năng suất lao động**: cải thiện so với mức trung bình 2025.
- **Chi phí giao dịch**: giảm thiểu nhờ nền tảng số.
- **Chất lượng dịch vụ công**: thời gian xử lý hồ sơ giảm, mức độ hài lòng tăng.
- **Mức độ hài lòng của doanh nghiệp và người dân**: qua khảo sát định kỳ.
Nếu các tiêu chí này được đáp ứng, kinh tế số sẽ trở thành động lực thực sự cho mô hình tăng trưởng bền vững, tự chủ và dựa trên tri thức. Ngược lại, nó sẽ chỉ là lớp vỏ công nghệ không thay đổi cơ cấu nền kinh tế.
Kết luận và lời kêu gọi
Để đạt mục tiêu 30%‑50% GDP từ kinh tế số, Việt Nam cần:
- Đẩy mạnh đầu tư vào R&D và các ngành công nghệ cao.
- Thu hẹp khoảng cách địa phương bằng cơ chế hỗ trợ FDI và phát triển nguồn nhân lực.
- Chuyển đổi các dự án FDI từ lắp ráp sang giá trị gia tăng cao.
- Thực hiện hệ thống chỉ số đo lường hiệu quả, không chỉ số lượng kế hoạch.
Bạn có quan điểm gì về vai trò của kinh tế số trong chuyển đổi mô hình tăng trưởng? Hãy chia sẻ ý kiến và đọc báo cáo chi tiết để nắm bắt các con số mới nhất.
Lan Anh
