Nội dung chính
Khoai Xéo – Hành trình từ “cứu đói” tới đặc sản đô thị
Khoai xéo đã chuyển mình từ món ăn cứu đói thành đặc sản được ưa chuộng ở các khu đô thị. Ban đầu, khoai khô và khoai xéo chỉ là nguồn lương thực “cứu đói” của người dân miền Trung trong những năm khó khăn, nhưng ngày nay chúng đã trở thành món vặt ngon lành, bán chạy trên các chợ chung cư và nền tảng mua sắm trực tuyến.
Lịch sử và giá trị dinh dưỡng
Khoai lang miền Trung, nhờ đất cát pha, khí hậu khô hạn, cho ra những củ to, bùi, ngọt và giàu bột. Trước khi có điện, người dân dùng khoai này để dự trữ trong mùa bão, hạn hán. Khi được sấy khô, khoai giữ được hương vị đặc trưng và có thể bảo quản suốt năm.
Quy trình chế biến khoai khô
Thu hoạch khoai lang phải nhanh chóng, vì nếu để lâu sẽ bị sùng, hà. Các củ được lựa chọn kỹ, ưu tiên những củ to, bột dày, sau đó cạo sạch lớp vỏ lụa, rửa sạch, thái lát mỏng và phơi dưới nắng gắt cho đến khi khô trắng, giòn cứng. Mặc dù công đoạn tốn công sức, nhưng khoai khô có thể bảo quản trong chum, vại và dùng dần quanh năm.
Cách làm khoai xéo truyền thống
Nguyên liệu chính gồm khoai khô, gạo nếp và các loại đậu (đậu xanh, đậu đen, đậu đỏ). Tất cả nguyên liệu được cho vào nồi với lượng nước vừa đủ, nấu cho đến khi chín mềm, sau đó dùng đũa “xéo” mạnh tay để tạo độ nhuyễn, tơi và dẻo quánh. Khi nấu xéo, cần giám sát lửa để tránh cháy, vì cháy sẽ làm mất hương vị bùi, ngọt đặc trưng.
Giá thị trường hiện nay
Trên các chợ chung cư và nền tảng mua sắm trực tuyến, khoai xéo được bán theo suất: 400 g khoảng 35.000‑40.000 đồng, 1 kg dao động từ 100.000‑120.000 đồng. Khoai khô nguyên liệu có giá 50.000‑80.000 đồng/kg, cao hơn khoai tươi do chi phí sơ chế và phơi nắng.
Lời khuyên khi chọn khoai khô
Chọn khoai khô phải khô ráo, không mốc, không có mùi hà. Một mẻ khoai khô kém sẽ làm mất hương vị và uy tín của cả nồi xéo. Vì vậy, người bán thường thu gom khoai từ các hộ nông dân địa phương, kiểm tra từng củ trước khi đóng gói.
Câu chuyện người bán: Chị Minh – “Bà bầu” của khoai xéo
Chị Minh, người bán khoai xéo tại chợ chung cư phường Thanh Liệt, Hà Nội, chia sẻ: “Khoai khô không khó mua nhưng khâu chọn lựa rất quan trọng, bởi chỉ cần phơi không kỹ, bị mốc hay ám mùi là khách chê ngay, mất uy tín. Vì vậy, tôi phải nhờ người thân ở Nghệ An gom khoai từ các hộ trong xóm, chọn củ ngon, làm cẩn thận rồi mới đóng gói bán. Hai năm gần đây, khoai khô bán rất chạy, được nhiều khách khen. Giá khoai khô cao hơn khoai tươi do tốn công sơ chế, phơi nhiều nắng”
Để phục vụ 50‑60 khách ăn sáng, chị Minh phải dậy từ 3 h sáng, chuẩn bị nguyên liệu từ chiều hôm trước và liên tục giám sát nồi xéo để tránh cháy. Nhờ sự tỉ mỉ, món khoai xéo của chị luôn giữ được hương vị bùi, ngọt và được khách hàng đánh giá cao.
Kết luận
Khoai xéo không chỉ là món ăn vặt ngon mà còn là biểu tượng của sự kiên trì và sáng tạo của người nông dân miền Trung. Nếu bạn muốn thưởng thức hương vị “cứu đói” nguyên sơ nhưng hiện đại, hãy lựa chọn khoai khô chất lượng và thử làm xéo tại nhà – bạn sẽ cảm nhận được câu chuyện lịch sử và hương vị đậm đà trong từng miếng.
Bạn đã từng thử khoai xéo chưa? Hãy chia sẻ cảm nhận của mình và đừng quên ghé thăm các chợ địa phương để khám phá thêm nhiều món đặc sản khác!
