Nội dung chính
Tháp Bình Sơn không chỉ là biểu tượng tôn giáo mà còn là chứng nhân sống động của nghệ thuật xây dựng thời trung đại Việt Nam. Nằm giữa đồng bằng trung du Bắc Bộ, di tích này đã giữ gìn giá trị văn hoá và lịch sử suốt hơn 800 năm.
Lịch sử và bối cảnh xây dựng
Theo nghiên cứu của Viện Nghiên cứu Di sản Văn hoá, tháp được khởi công vào cuối thời Lý – đầu thời Trần, khoảng thế kỷ 13‑14, khi Phật giáo vẫn là lực lượng tinh thần chủ đạo của Đại Việt. Ban đầu tháp có 13 tầng, tượng trưng cho 13 tầng của vũ trụ trong giáo lý Phật giáo, nhưng do thiên tai và thời gian, hiện chỉ còn 11 tầng.
Kiến trúc và kỹ thuật xây dựng
Toàn bộ công trình được dựng bằng gạch nung thủ công, xếp khít mà không dùng vữa. Kỹ thuật này phản ánh trình độ cao của người thợ trung đại, đồng thời giúp tháp chịu lực tốt qua các thiên tai. Các tầng giảm dần kích thước theo chiều cao, tạo nên hình dáng thon gọn, “vươn lên” tượng trưng cho hành trình tâm linh.
Trên thân tháp, người ta bắt gặp họa tiết rồng, lá đề, cánh sen và các hình học đặc trưng thời Trần. Những chi tiết này vừa giản dị vừa mạnh mẽ, phản ánh tinh thần mỹ thuật của triều đại.
Ý nghĩa tôn giáo và văn hoá
Trong quá khứ, tháp không chỉ lưu giữ xá lợi, kinh kệ mà còn là trung tâm sinh hoạt tín ngưỡng của cư dân quanh sông Lô. Nó là nơi giao thoa giữa văn hoá Phật giáo và truyền thống Đại Việt, tạo nên một bản sắc độc đáo.
Bảo tồn và triển vọng
Tháp đã trải qua nhiều đợt trùng tu, tập trung vào củng cố nền móng và bảo toàn hình dạng nguyên gốc, tránh can thiệp sâu vào cấu trúc. Các nhà bảo tồn hiện nay ưu tiên phương pháp bảo tồn “tối thiểu can thiệp” để giữ gìn giá trị nguyên thủy.
Ngày nay, Tháp Bình Sơn không chỉ là di tích khảo cổ mà còn là điểm du lịch văn hoá, góp phần kể lại câu chuyện về Phật giáo, nghệ thuật và con người Đại Việt thời trung đại. Nếu bạn quan tâm tới di tích lịch sử Việt Nam, đừng bỏ qua cơ hội ghé thăm nơi này.
Quốc Lê
