Nội dung chính
Tháng Chạp là thời khắc linh thiêng, người Việt hướng về tổ tiên để tiễn năm cũ và chuẩn bị chào đón Tết.
Trong lịch âm, tháng Chạp không chỉ là tháng cuối cùng của năm mà còn là giai đoạn quan trọng để mỗi gia đình dọn dẹp, sắp xếp không gian thờ cúng và thực hiện các nghi lễ truyền thống. Theo khảo sát của Viện Nghiên cứu Văn hoá 2023, hơn 90% các hộ gia đình ở Việt Nam thực hiện ít nhất một lễ cúng trong tháng này, thể hiện sự gắn bó sâu sắc với truyền thống.
1. Lễ cúng mùng 1 tháng Chạp
Lễ này đánh dấu khởi đầu chuỗi nghi lễ cuối năm. Gia đình chuẩn bị mâm cỗ gồm hương, đèn, hoa tươi, trái cây và một mâm ăn nhẹ (có thể là chay hoặc mặn tùy vùng). Các món truyền thống như bánh chưng, bánh tét, xôi, gà luộc thường xuất hiện, tượng trưng cho mong muốn một năm mới suôn sẻ.
2. Lễ cúng rằm tháng Chạp
Rằm tháng Chạp là ngày rằm cuối cùng của năm âm lịch, được xem là dịp quan trọng nhất để tưởng nhớ tổ tiên. Mâm cỗ thường gồm hương, hoa, đèn nến, trà, rượu và các món ăn truyền thống như gà luộc, xôi, bánh trái. Sau nghi lễ, nhiều gia đình sẽ dọn dẹp, sắp xếp lại không gian thờ cúng, tạo cảm giác trọn vẹn trước khi khép lại năm cũ.
3. Lễ cúng ông Công, ông Táo (ngày 23 tháng Chạp)
Ông Công, ông Táo là các vị thần bảo hộ bếp núc và gia đình. Mâm cúng thường có cá chép, ngũ quả, hương, hoa và các món ăn truyền thống. Cá chép tượng trưng cho việc các vị Táo cưỡi lên trời báo cáo với Ngọc Hoàng. Nhiều gia đình còn thả cá chép vào sông, hồ như một nghi lễ tiễn đưa các vị thần về trời.
4. Lễ cúng Tất niên
Lễ Tất niên diễn ra vào ngày cuối cùng của tháng Chạp, là lúc gia đình cùng nhau dâng lễ tưởng nhớ ông bà tổ tiên và chúc mong một năm mới thịnh vượng. Mâm cỗ thường phong phú với gà luộc, bánh chưng hoặc bánh tét, xôi, giò, chả và các món đặc trưng vùng miền. Đây không chỉ là nghi lễ tôn giáo mà còn là bữa cơm sum họp, nơi các thành viên chia sẻ kỷ niệm năm cũ và lên kế hoạch cho năm mới.
Những lễ cúng trong tháng Chạp không chỉ là hành động dâng hương, bày mâm cỗ mà còn là thời khắc để mỗi gia đình chậm lại, nhìn lại một năm đã qua và tạo niềm tin vào tương lai. Từ mùng 1 tháng Chạp đến lễ Tất niên, mỗi nghi lễ như một bậc thang mở ra hy vọng cho năm mới an lành.
Nhật Thùy
