Nội dung chính
Trường Sơn – Kho báu sinh học
Giới thiệu tổng quan
Trên hơn 66.000 ha rừng tự nhiên ở phía Tây Quảng Trị, ba khu bảo tồn – Bắc Hướng Hóa, Đakrông và khu bảo vệ cảnh quan đường Hồ Chí Minh – đang lưu giữ một hệ sinh thái đa dạng chưa từng có ở Việt Nam và khu vực Đông Dương.
Khu bảo tồn Bắc Hướng Hóa
Đây là “vùng cao sinh học” của Quảng Trị. Các cuộc khảo sát đã ghi nhận 1.327 loài thực vật bậc cao, trong đó gần 200 loài thuộc danh sách nguy cấp như Đỉnh tùng, Hoàng đàn giả, Bảy lá một hoa, Lan hài…
Về động vật, đã phát hiện 935 loài bao gồm các biểu tượng Trường Sơn: Thỏ vằn, Tê tê Java, Vượn siki, Vọoc Hà Tĩnh, Chà vá chân nâu. Nhiều loài đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng và được bảo vệ theo Sách đỏ Việt Nam, Danh lục đỏ thế giới và các công ước quốc tế.
Khu bảo tồn Đakrông
Đakrông được các chuyên gia xem là trung tâm đa dạng sinh học của dải Trường Sơn miền Trung. Tại đây đã ghi nhận 1.577 loài thực vật bậc cao, trong đó tỷ lệ loài đặc hữu rất cao.
Đặc biệt, các nhà khoa học mới phát hiện Lá nón Đakrông (Licuala dakrongensis) và Thu hải đường hoa thưa (Bigonia laxiflora), chứng tỏ khu vực vẫn còn nhiều bí ẩn sinh học chưa được khám phá.
Hệ động vật gồm 333 loài có xương sống trên cạn như Sao la, Mang lớn, Mang Trường Sơn, Vượn má vàng trung bộ, biến Đakrông thành một trong những khu vực bảo tồn có giá trị cao nhất Việt Nam và là vùng chim đặc hữu quốc tế.
Thực tiễn bảo tồn: Giữ rừng – giữ tương lai
Ông Trương Quang Trung, Giám đốc Ban Quản lý Rừng đặc dụng Nam Quảng Trị cho biết: “Năm 2025, chúng tôi đã tổ chức hàng nghìn đợt tuần tra, tháo dỡ hàng trăm bẫy động vật, phá bỏ các lán trại trái phép và triển khai trồng rừng bản địa trên hàng trăm héc tạ.” Những can thiệp này giúp duy trì cấu trúc rừng và các hành lang sinh thái, tạo điều kiện cho các loài đặc hữu phục hồi.
Hợp tác với WWF và các tổ chức quốc tế, dự án bảo tồn Sao la đã lắp đặt 138 máy bẫy ảnh, không chỉ theo dõi loài quý hiếm mà còn cung cấp dữ liệu toàn diện về quần xã động vật.
Thách thức và giải pháp
Mặc dù dữ liệu sinh học cho thấy rừng vẫn còn đa dạng, nhưng khu vực đang chịu áp lực từ chồng lấn đất rừng, sinh kế khó khăn của cộng đồng và xu hướng chuyển đổi rừng tự nhiên sang rừng trồng keo “lợi nhuận nhanh”. Để bảo tồn bền vững, cần:
- Tăng cường hỗ trợ kinh tế cho người dân vùng đệm, giảm phụ thuộc vào khai thác rừng.
- Xây dựng cơ chế quản lý đồng bộ giữa các cấp chính quyền, tổ chức phi chính phủ và cộng đồng địa phương.
- Tiếp tục mở rộng mạng lưới bẫy ảnh, thu thập dữ liệu khoa học để điều chỉnh chiến lược bảo tồn dựa trên bằng chứng.
Kết luận
Rừng đặc dụng Nam Quảng Trị không chỉ là “kho báu sinh học” mà còn là nền tảng sinh thái quan trọng cho môi trường và phát triển bền vững của khu vực miền tây Quảng Trị. Việc duy trì diện tích rừng tự nhiên, bảo vệ sinh cảnh và các hành lang sinh thái sẽ quyết định khả năng tồn tại của hàng trăm loài đặc hữu và cung cấp dịch vụ sinh thái cho các thế hệ tương lai.
Hãy chia sẻ bài viết để nâng cao nhận thức cộng đồng và cùng nhau bảo vệ Trường Sơn – di sản sinh học của chúng ta.
